تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٠٥ - نقل اخبار داله بر قسم سوم از مكاسب محرمه
ترجمه:
قسم سوّم از مكاسب محرّمهآنستكه حرمتش بخاطر حرمت غايت است
قسم سوّم از مكاسب محرّمه آنستكه حرمتش بخاطر حرمت غايت شأنى است كه بر آن مترتّب مىباشد و مقصود از « غايت شأنى» آنستكه شأن آن كسب و شيئ اين باشد كه از آن غايت حرام و نامشروع را قصد مىنمايند.
البتّه بايد توجّه داشت كه تحريم اين نوع از مكاسب بر طبق قاعده نبوده بلكه منحصرا دائرمدار دلالت نصّ مىباشد چه آنكه اقدام بر چنين معامله و كسبى در تحت اعانه بر گناه داخل نبوده مخصوصا اگر ندانيم كه غير آنرا صرف حرام مىكند مانند فروش اسلحه به اعداء دين مشروط باينكه غرض از بيع تقويت ايشان نبوده بلكه ندانيم كه ايشان آنرا در حرب با مسلمين بكار مىبرند.
ولى در عين حال معروف بين علماء اماميّه آنستكه اين قسم از مكاسب نيز حرام است بلكه اختلافى در آن نبوده و اخبار وارده راجع بآن بحد استفاضه رسيدهاند.
نقل اخبار دالّه بر قسم سوّم از مكاسب محرّمه
از جمله اين اخبار روايت حضرمى است، وى مىگويد:
خدمت مولانا حضرت ابى عبد اللّه عليه السّلام رسيدم، حكم سرّاج محضرش مشرّف بود و بآنجناب عرض كرد:
چه مىفرمائيد راجع بكسيكه سروج و آلات و ادوات آنرا بشام برده و بمردمان آنديار مىفروشد؟
حضرت فرمودند:
اشكالى ندارد زيرا امروز شما بمنزله اصحاب حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هستيد يعنى در حال صلح مىباشيد پس هرگاه محاربه و نزاع بين شما حادث شد البتّه حرام است سلاح براى ايشان حمل كرده و اسلحه و سروج بايشان بفروشيد.